Aalsmeerse middelen van bestaan

(zie ook: wat is turf ? art. van 8-9-2008)

De oudste middelen van bestaan in Aalsmeer waren visserij, boerenbedrijf en de ontginning van de zo overvloedige veengronden, het maken van turf.

Er was veel water, dus kwamen er vissers, die hun vangst naast eigen gebruik zelf  uitventten.

Met manden vis op het juk op de schouders liepen ze soms uren en uren….! En natuurlijk gingen ze met hun handel naar markten. In latere dagen kwamen ook vishandelaars, zoals bijv. uit de Zaanstreek, de vangsten weghalen, om vandaar soms doorverkocht te worden tot in Frankrijk en Engeland toe.

We laten het boerenbedrijf even buiten beschouwing, omdat dat minder interessant is en eigenlijk wel algemeen bekend is…. en gaan nog even door met een aanvulling op mijn artikel ‘wat is turf’….

In het jaar 1000 na Christus schreef een verwonderde Arabische bezoeker van ons land het volgende verhaal op: Bij gebrek aan hout verwarmen ze zich met een soort klei, dat ze met een soort bijl bewerken tot tegels, die gedroogd en daarna verbrand kunnen worden.

De turf bracht bij veel Aalsmeerders brood op de plank.

De oudste ontginners in Aalsmeer zijn begonnen in het Oosteinde, op de hogere hoogveen gronden. Dat was dus vervening ‘in het droge’…

Eerst later werden de lagere gedeeltes van Aalsmeer aangepakt, het laagveen, dat ongeveer gelijk met de waterspiegel lag. Dat werd dus baggeren. Aanvankelijk niet te diep, maar er ontstonden wel plassen.

Rond 1530 begonnen ze met  het onbezonnen ‘slagturven’, niet denkend aan de toekomst, uitbaggeren, uitmoeren tot op de klei-of zandbodem toe. Dat gaf veel turf , maar ook diepe gaten tot wel 3 a 5 meter!

De overheidsinstanties vonden dat maar niks, want ze bemerkten, dat  de belastingopbrengst drastisch verminderde door het verloren gegane land en ze stelden verordeningen op in 1561, 1563, 1593 en 1595. Het Hoogheemraadschap liet een keur uitgaan in 1589. Het hielp allemaal niet veel en in feite is het slagturven en open sluis geweest, waardoor het water Aalsmeer kon binnenstromen….!

Zo zijn in Aalsmeer grote waters als de Legmeren, de Oosteinderplas, de Schinkelplas, de Hornmeer, de Stommeer en de Westeinderplas ontstaan.

Er diende zich nieuwe beroepen aan in Aalsmeer: Rietsnijders, rietvlechters, mandenmakers, rietdekkers.  De vele poelen en plassen vormden nl een ideale voedingsbodem voor riet.

Toepassingen: bij dakbedekkingen, vloerbedekkingen, bij het manden maken, stoelen maken, bij de aanleg van wegen, overal kwam het riet van pas.

Om het toch even over het boerenbedrijf te hebben in Aalsmeer, in ons natte veenland was niet veel goede grond te vinden en de bedrijven waren daarom meestal zeer klein. De grond was eigenlijk alleen maar geschikt voor weiland. Vaak hadden ze niet meer dan 2 tot 6 koeien op de 2 a 6 bunder grond.

De koemest werd gebruikt voor op hun bouwland voor de teelt van rogge, tarwe, haver en gerst en wat later bonen, snijbonen, stiense bonen, witte, bonte en boere-of roomse bonen.

Er komen steeds meer gewassen bij zoals in de 17e eeuw bomen en heesters. Boomkweker werd een belangrijk beroep in Aalsmeer. Zo worden er vanaf het begin appel -en perenbomen, kersen-, pruimen-,morelle-, perzik-, noten en nog veel meer vruchtdragende bomen gekweekt. Maar ook linden,  iepen en niet in de laatste plaats veel soorten heesters.

Er is vraag naar sierbomen voor beplanting langs de wegen en de mensen in de stad willen wel graag een vruchtdragende boom in hun tuin.

En vergeet de ‘buitens’ niet, in de 17e en 18e eeuw verrijzen er om Amsterdam heen overal prachtige landhuizen met grote tuinen…..! De lusthovens worden graag vol gezet door de Aalsmeerders met bomen en heesters!

En al  in de 17e eeuw heeft Aalsmeer export tot ver over de grenzen. Later zelfs zendingen naar Amerika en Canada. Aalsmeer verwierf een zekere faam in de knipkunst. Men levert de heesters in allerlei vormen af, vormen van kippen, ganzen, schapen, zwanen en zelfs schepen!

(ik ga binnenkort weer door…..)