OUD AALSMEERS

Hoeveel Aalsmeerders kunnen nog Oud Aalsmeers spreken, lezen en schrijven….en begrijpen? 500…1000 misschien, veel meer zullen het vast niet meer zijn!

Oud Aalsmeers is enigszins verbasterd ‘West Fries’….! De gemigreerde West-Friezen uit de kop van Noord Holland streken in grote getale neer op de Uiterweg ( uit de weg), de ” Buurt’, dat met een ‘knik’ in de weg naar rechts, niet ver van Leimuiden, tot Burgerveen liep…deze weg heette Burgerveender Dijck en behoorde tot Aalsmeer!  Men zegt dat deze migratie reeds plaatsvond in de 13e eeuw, maar in elk geval  zeker is dat vanaf ong. 1500 westfries gesproken werd door de doopsgezinde migreerders…!

Ik, persoonlijk, kon het vreemde taaltje goed verstaan eind jaren’40, jaren ’50, toen ik nog een jonge jongen was en veelvuldig ooms en tantes op de Uiterweg bezocht om te spelen met neven en nichten. ( families Spaargaren ‘Stoppies’)

Hier komen wat woorden en gezegdes…. uit de oude Aalsmeerse tijd:

erlangen = verkrijgen

maakten zich diets = maakten zich wijs

frasjes = fratsen

bajegaar = allebei

van aar allooi = van ander allooi

Meuje Sientje – tante Sientje

Buitebientjie = Buitenechtelijk kind of in het echte Buurts: Kaind ower veld

ze gaarde ’t = ze werd zwanger

’t oflegge= het afleggen = verliezen

dule = rietsiegaren

eerbaij-geld= geld verdiend met aardbeien plukken

zegeknecht = vissersknecht

reeje = het voor elkaar krijgen

vierpot = vuurpot…een ijzeren pot waar vuur in werd gebrand en waarboven werd gekookt

de vermaning = de Doopsgezinde Kerk

kwillek = nauwelijks

Pieteromme = oom Pieter

dat was niet pari =  dat boterde niet

recht contrarie = precies tegenovergestelde ( in het ‘Buurts’ kwamen veel Franse termen voor

eeuwestreeks = precies

lemeur = humeur

00r boge = 0ver roemen

heeklig = stekelig (komt van heek=haak)

Mem en Taat = moeder en vader

nuwetjie = nieuwtje

luwetjie = luwte, windbeschutte plaats

tortermoedig = vrijlustig is hier spottend bedoeld…juist bedremmeld

’t water merakel hoog = bij harde Noord=westerwind stond het water van het Haarlemmermeer zo hoog, dat de Uiterweg blank stond..!

lazerusklap = lazarusklep, een ratel waarmee melaatsen zicht moesten laten horen. Later: kinderspeelgoed, dat veel lawaai maakte…!

ien toet mem = van het franse toute meme = allemaal hetzelfde

ekreete = gehuild

flop = karnemelk met bloem

stienvarke = steenpuist

teng – tijdig

’t eet gien brood = het heeft geen haast

hallewet = afgeroomde melk, letterlijk half vet.

urf = erfenis

dominee z’n bruggesloot = Topsvoorts Brugsloot

vuil = onkruid

te dier veur ’t vier = het vuur stoken was duurder dan het goed waard was

teugenspree = tegen de draad in

zegevisser = visser op witvis, met een heel groot visnet (zegen)

die ligt en zweert + letterlijk: die licht en zwaar wek kan doen = die van alles kan

niet de plank bezije = niet ver mis = juist

al heb ’t muisie ’n lange staart = al is men nog niet uit de moeilijkheden

morse = slecht werk doen

kouwe = kou lijden

besleete = dichterlijke vrijheid voor ‘besloten’ of ‘beslecht’

groenboersruit = broeiraam

zoete = volle melk

akk’rement, ook akkerdement = van het franse accordement = snel

benekke = te pakken krijgen = in zijn nekvel grijpen

btijs = bijtijds

stoep = houten getimmerte aan de slootkant, waar groente en de vaat gespoeld werd, ez.

holleblokke = klompen  ( ook wel hollefte)

geneewend = goedenavond

eerbaitijd = zeer drukke tijd van de aardbeipluk

lommersteeg = armoedug buurtje waar nu Confidentia is

roggebroodig = armoedig

winder = winst

z’n tuil uit’etuild = zijn tijd uitgediend

roe = een Rijnlandse roede is 14  2/7 m2

kure = schuilen

street = klein bakstenen straatje voor de deur

oor’ ekeke = in het donker over de draaiplank begeleiden

vorse = verse

opperdan = letterlijk opwaarts aan, hier tegenwind, tegenslag

an de trek = aan de oogst

meest al z’n fuike = bijna al zijn fuiken

oorsteng = overstuur

kneggie = jongetje

Ik stop ermee…!

Leuk om te vertellen is, dat een zeer gewaardeerde werknemer/collega verkoper op oa Zwitserland in onze bloemenexport zaak, Dirk Eveleeens, 25 jaar en langer geleden mij eens vertelde, dat z’n opa Jan Eveleens DZN in oud-Aalsmeers een toneelstuk had geschreven, dat in 1935 ter gelegenheid van een jubileum in Aalsmeer werd opgevoerd….!

Linksonder zittend, m’n moeders oudste zuster, mijn tante Neel…zij speelde Saar, Ze was toen 37 jaar.